| ◄▬ | Onderwijsraad | ▬► |
| De Onderwijsraad | 1964 Ontslag als lid en voorzitter Onderwijsraad |
| Knipsels | 1969 Plenaire vergadering en diner |
Met ingang van 1 januari 1939 ben ik als opvolger van mijn overleden collega Jos. Schrijnen benoemd tot lid van de Onderwijsraad, om zitting te nemen in de Afdeling voor het hoger onderwijs. Bij mijn intrede trof ik er mannen als R.H. Woltjer, Ph. Kohnstamm, C.W. van der Pot en H.R. Kruyt, die later tot mijn beste vrienden zijn gaan behoren. Het werk in de Onderwijsraad heeft mij van het begin af aan zeer geboeid, maar helaas werd het maar al te gauw onderbroken door de oorlog.
In september 1940 werden Kohnstamm en ik door de afdeling afgevaardigd naar de waarnemend-secretaris-generaal van O.K.W., mr. H. Reinink, om van hem te vernemen, of wij met het werk moesten doorgaan. Hij zat in de kamer van de minister in het gebouw aan de Oostduinlaan, waar destijds O.K.W. gevestigd was. De conclusie van het gesprek was, dat eigenlijk aan ons de beslissing werd overgelaten. De afdeling besloot toen, de waarneming van het werk op te dragen aan een commissie, bestaande uit Woltjer, Kruyt, Kohnstamm en mij. Heel spoedig echter werd Kohnstamm op grond van de Joden-bepalingen door de bezetter als lid van de Onderwijsraad ontslagen, zodat Woltjer, Kruyt en ik overbleven.
Wij hebben toen tot de zomer van 1944 vrijwel altijd om de 14 dagen vergaderd, om de beurt bij elkaar in huis. Wij kwamen dan 's morgens bij elkaar, brachten onze eigen boterhammen mee en gingen in de namiddag verder. Natuurlijk is er veel gepraat over de gebeurtenissen van de dag, maar daarbij hebben wij toch ook veel werk verzet, dat voor de werkzaamheden van de afdeling na de bevrijding nuttig gebleken is. Zoals gezegd, ben ik in 1947, onder minister Gielen, voorzitter van de Eerste Afdeling geworden, als opvolger van W.J. Aalders, die in 1945 was overleden. Het werk in de Afdeling is altijd bij- zonder aangenaam geweest. Er heerste in de Afdeling zo goed als in de andere een geest van vriendschap, die het mogelijk maakte in de vergaderingen van mening te verschillen, zonder dat er ooit onaangenaamheden van welke aard ook ontstonden.
In 1955, onder minister Cals, ben ik Woltjer opgevolgd als algemeen voorzitter van de Onderwijsraad.
In 1958 is er een wijziging in de wet op de Onderwijsraad aan- gebracht, waardoor de voorzitters van de Afdelingen ook lid werden van de andere Afdelingen van de Raad. Dientengevolge heb ik sindsdien ook meer van nabij kennis kunnen maken met het werk van de Afdelingen en voor zover mogelijk steeds de vergaderingen van alle Afdelingen bijgewoond. Bij de wetswijziging van 1958 is ook de leeftijdsgrens van 70 jaar voor het lidmaatschap van de Raad ingevoerd. Daardoor hebben wij in later jaren verschillende leden min of meer ontijdig verloren.
 |
1964 Ontslag als lid en voorzitter Onderwijsraad
Intussen was ook het tijdstip van heengaan uit de Onderwijsraad voor mij aangebroken. Wegens het bereiken van de 70-jarige leeftijd werd mij met ingang van 13 augustus 1964 (mijn verjaardag) eervol ontslag verleend als lid en voorzitter. Mijn opvolger als voorzitter, prof.dr. K. Posthumus (Eindhoven) drong er persoonlijk bij mij op aan, dat ik dit ontslag niet geheel onopgemerkt zou laten voorbijgaan, en ik kon mij aan zijn vriendelijke en vriendschappelijke aandrang niet onttrekken. Hij wist te bewerken, dat de vergaderzaal van de Eerste Kamer beschikbaar werd gesteld voor een plenaire zitting van de Onderwijsraad (die sinds maart 1939 niet meer in zijn geheel bijeen was geweest) en dat die zitting bestemd werd voor mijn afscheid.
De Raad was bijna voltallig opgekomen. Aanwezig waren de minister van on- derwijs, kunsten en wetenschappen, mr. Th. Bot, de staatssecretaris mr. Grosheide en de secretaris-generaal mr. H.J. Schölvinck. Tot mijn voldoening ontbrak ook de oud-secretaris van de Onderwijsraad, dr. H.W. Tilanus (1884-1966) bij dit afscheid niet. Ik had ook een aantal familieleden en vrienden kunnen uitnodigen, deze zitting bij te wonen.
 |
 |
De vergadering, gepresideerd door Prof. Posthumus, verliep geheel in de juiste vorm. Gevraagd werd, wie er nog iets op te merken had op de notulen van 1939, en het enig nog zitting hebbende lid, dat de vergadering van 1939 had bijgewoond, de Heer J. Schipper, had inderdaad nog iets op te merken. Daarna werden er door de voorzitter en door de minister vriendelijke woorden tot mij gesproken en hing de minister mij de versierselen om van het commandeurschap van de Orde van Oranje Nassau. Ten slotte kwam ik zelf aan het woord voor een afscheidsrede, die ik had opgevat als een programrede.
 |
 |
Na afloop werd in de pas nieuw ingerichte koffiekamer van de Eerste Kamer een receptie gehouden, waar de leden van de Onderwijsraad en vele anderen mij de hand kwamen drukken.
Voor de familie en vrienden, die de zitting hadden bijgewoond, Ferd en Wies met Jan Hendrik, Manuel met Pia, Kees en Hilda met de jonge Hilda, en Koosje Kruyt, had ik thuis een lunch aangericht.
 |
's-Avonds wachtte mij een diner in Hotel Kasteel Oud-Wassenaar, dat door minister Bot te mijner ere werd gegeven en waarop de algemeen voorzitter, de afdelingsvoorzitter en de secretaris van de Onderwijsraad waren uitgenodigd. Ook hier werden vele vriendelijke woorden gesproken.
Ik was bijzonder dankbaar voor de waardering, die mij bij dit afscheid van allerlei kanten betoond werd. Zij heeft mij het heengaan uit deze kring, waarin ik mij altijd bijzonder goed thuis heb gevoeld, enigermate vergoed.
 |
Ook het werk in de Onderwijsraad heb ik met groot leedwezen beëindigd. Meer dan 25 jaren is het een stuk van mijn leven geweest, dat mij zeer na aan het hart lag.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
1969 Plenaire vergadering en diner
JHS:
Noch plenaire vergadering noch diner worden in de Herinneringen vermeld.
 |
 |
 |
| ◄▬ | Onderwijsraad | ▬► |